El Ba'is İsmi
Ölümden sonra dirilten,[1104] ölüleri diriltip kabirlerinden çıkaran. [1105]
"Andolsun ki içlerinden, kendilerine Allah'ın ayetlerini okuyan, (kötülüklerden ve inkârdan) kendilerini temizleyen, kendilerine kitap ve hikmeti öğreten bir Peygamber göndermekle Allah, mü'minlere büyük bir lütufta bulunmuştur." [1106]
Peygamberleri müjdeci ve korkutucu olarak gönderen Allah, noksan sıfatlardan münezzehtir. Onların içerisinden seçip üzerlerine ayetlerini okuyan ümmi peygamber gönderen Allah'a hamdolsun. O Allah Resulü Muhammed (s.a.v.) ki gönderilenlerin en hayırlısıdır. Sübhan (c.c), insanları öldükten sonra tekrar diriltecektir.
"Kıyamet saati mutlaka gelecektir. Bunda şüphe yoktur. Şüphesiz Allah (c.c.) kabirlerdekileri tekrar diriltecektir." [1107]
"El-Ba'is'in manasının "duranı harekete geçiren" anlamında olması da caizdir. Zira Hak Tealâ, akıldan geçirileni, gayb alemindeki şeyleri harekete geçirendir.
İbn-i Mace'de gelen bir hadiste Peygamberimiz (s.a.v.) yatağa girdiği zaman sağ elini sağ yanağının altına koyduktan sonra:
"Ey Allah'ım! Beni öldükten sonra dirilttikten sonra veya kullarını topladığın zaman koru" buyurdu.
Nebi (s.a.v.) uykudan uyandığı zaman da:
"Bizi öldürdükten sonra tekrar dirilten Allah'a hamd olsun. Dönüş O'nadır" diye dua etmiştir.
Bu yüce isim Kur'ân-ı Kerim'de isim sigasıyla varid olmamıştır. Ayet-i kerimede şu fiil şeklinde geçmektedir:
"Gecenin bir kısmında uyanarak, sana mahsus bir nafile olmak üzere namazı kıl. (Böylece) Rabbinin seni, övgüye değer bir makama ulaştıracağı umulur." [1108]
Allahu teâlâ insanları, ölüp toprak olduktan sonra dirilterek kabirlerinden kaldıracak "Mevkıf-ı Arasat" denilen çok geniş, dümdüz, ağaçtan, binadan tamâmiyle boş bir yere çıkaracaktır. Yânı dünyâya geliş gibi, bölük bölük ve birbirlerinden doğup türeme suretiyle değil, belki ilk insandan son insana kadar dünyâya ne kadar insan gelmiş geçmişse, hepsi birden kabirlerinden Arasat meydanına çıkarılıvereceklerdir. Âhiret günü yâhud Kıyamet günü denilen ve Kur'ân'da bunlardan başka daha birçok adları olan gün, işte budur. İmânın köklerinden biri olan (Ve'l-ba'sü ba'de'l-mevt) de budur. Haktır ve gerçektir, muhakkak surette olacaktır. Allahu teâlâ, bu hakîkati bütün indirdiği kitaplarda bildirmiş, bütün Peygamberler diliyle insanlara duyurmuştur. Böyleyken insanlar içinde âhiret akidesini inkâr eden bir sınıf hiç eksik olmamıştır. Her Peygamber ümmetine bu akideyi haber verdikçe bu herifler: (Olur şey değil...) diye bu mühim haberi büyük bir şaşkınlıkla karşılamışlardır. Kur'ân'ın da hemen her sûresinde bu mevzua dâir âyetler vardır. Çok defa münkirlerin ağızından:
"Öldüğümüz ve bir toprakla bir yığın kemik olduğumuz vakit mi, biz mi ba'solunacakmışız? Evvelki atalarımız da mı?" dedikleri hikâye edildikten sonra Allahu teâlâ Resulüne ferman buyuruyor ki:
Onlara deki:
"Evet siz ba's olunacaksınız; hem de sizler çok hor ve hakir olarak, çünkü o iş bir kumandadan ibarettir. Derhal bütün ölülerin gözleri açılıverir.
“O zaman:
“Eyvah bizlere, işte ceza günü! derler. Onlara denecek:
“Evet bu, işte sizin yalan dediğiniz fasl günü."
Übeyy b. Halef adında bir ahmakî bir gün elinde toprak altında çürümüş bir kemik parçasiyle, Peygamberimiz Muhammed Mustafa sallâllâhu aleyhi ve sellem Efendimiz'in huzûruna gelerek kemiğin bir parçasını parmakları arasında ezip toz hâline getirdikten sonra:
"Allah, bunu böyle çürüdükden sonra diriltir der misin?" demiş.
"Evet seni de ba's eder ve ateşe kor," buyurmuştur.
Hattâ bu hâdise "Yasin" sûresinin sonlarındaki birkaç âyeti kerîmenin inmesine sebep olmuştur.
Câhiliyye devrinin kaba saba adamları, böyle bir i'tikatsızlığa batabilir. Çünkü karanlıklar içinde kalmıştır. Fakat ortada Kur'ân kadar eşsiz bir nur kaynağı, bir gönüller güneşi varken, hâlâ böyle kimselerin bulunmasının hidâyetsizlikten, nasipsizlikten başka bir şeyle îzahı mümkün değildir. Yeni münkirler, eskî münkirlerden bu akîdesizliği devr ve teslîm alırken, birbirlerine tavsiyeleri dâima şüphe ve hayrettir.
Fakat bu şüphe kime karşı ve niçin? Allahu teâlâ'nın kudretinden şüphe edilir mi? Allah bir şeyi yaratmak isteyince ona sadece Ol! der. Bu emir ve irâdeyi müteakip hemen o şey oluverir. Allah kudreti bu. isterse bir kumanda ile uçsuz, bucaksız kâinat yok oluverir. Sonra göz açıp yumacak kadar kısa bir zamanda, isterse yine tek kumanda ile yepyeni ve bambaşka âlemler meydana geliverir.
Hem biz, Allahu teâlâ'nın birer damla sudan hergün binlerce insan-oğlu yaratıp onlara can verdiğini görüp duruyoruz, işte her gün binlerce insan-oğlunu, nasıl ana karnı kabrinden dünyâya çıkarıyorsa, böylece insanları da kabirlerinin karnından âhiret sahasına çıkaracaktır. Ba's insanın kabrinin karnından kalkması ve can bulması demektir. Dünyâya doğmak da, insanın ana karnından çıkması yoluyle olan bir ba'stir. Bu ba'si gören, yarınki ba'si gözüyle görmüş demektir.
Toprağın altında milyarlarca habbeciklerin ölüler gibi yatıp dururken, bahar mevsiminde yağan yağmurlar sebebiyle, o cansız kapkara topraklardan, hadsiz hesapsız nasıl bir nebatat âleminin fışkırıp çıktığını da her sene görüp dururken, ölülerin dirileceğinde şüpheye düşmeye hiç hakkımız yoktur. Çünkü Yaradan yine yaratabilir.
Çok defa görülüyor ki, ba'se inanmak istemiyenler bu i'tikatsızlıklarını şüphe ile değil de, kat'î inkâr suretinde ifâde ediyorlar. Meselâ onlara, öldükten sonra dirileceğiz ve yaptıklarımızdan sorulacağız dendiği zaman:
“Canım bırak böyle köhne masalları... diyorlar.
“Peki bunlar masalmış bıraktık, hangi hakîkatları konuşacağız? dendiği zaman da:
“Bugün öğle yemeğini nerede yiyeceğiz? Bu gece hangi barda toplanacağız? Yarın kimi kafesliyeceğiz? Piyasada hangi mallar üzerinde fırıldak çevireceğiz?., gibi lâkırdılar konuşurlar.
İşte bunlar, işleri kötü, muameleleri bozuk, fikirleri bulanık olan ve dâima başkalarının zararına lüks hayat yaşamak isteyen kimselerdir ki, âhiret akidesi, mesuliyet fikri onların yüreklerini hoplatan, vücutlarını ürperten korkunç bir mevzû'dur. İnanmağa değil, işitmeğe bile tahammül edemezler. Âhiret akidesi, dünyânın bitmez, tükenmez keder ve ıztıraplarına karşı, Allah'ın büyük bir lûtfu ve tesellîsidir. Şu halde buna inanmıyanlar, Allah'ın bu ni'metinden mahrum kalmışlardır demektir. [1109]
Kula Gereken Şey:
Ba's hakkında Allah'ın kat'î va'di vardır. Onun için ona can ve gönülden inanmalı. Fırsat kaçmadan, mevsim geçmeden, ona göre elindeki imkânlardan azamî surette faydalanmanın yollarını aramalıdır. Dünyâda ne ekildi ise, âhirette o biçileceğine göre, her çeşit hayırdan çok çok ekmeli. Bir ekinci bilirse ki, bu sene gayet çok mahsul olacak, hem çok eker, hem iyi tohum seçer. Çünkü tohum ne kadar güzel olursa ve ekilecek yere ne kadar emek verilirse, o nisbette geniş mahsul alacağına şüphe yok. Burada tohumun güzelliğinden ve ekilecek yerin nadas edilmiş olmasından maksat, yapılacak hayırların tam yerini bulmak, Allah yoluna verilecek şeylerin temiz ve tayyip olmasına dikkat etmek ve niyetinde hâlis-muhlis, yâni katıksız olarak Allah teâlâ'nın rızâsını gözetmektir. [1110]
[1104] Prof. İzzeddin Cemel, El-Esmaü’l-Hüsna, Ravza Yayınları: 245.
[1105] Ali Osman Tatlısu, Esmaü’l-Hüsna Şerhi, Başak Yayınları: 138.
[1106] Ali İmrân: 3/164.
[1107] Hac: 22/7
[1108] İsra: 17/79. Prof. İzzeddin Cemel, El-Esmaü’l-Hüsna, Ravza Yayınları: 245-246.
[1109] Ali Osman Tatlısu, Esmaü’l-Hüsna Şerhi, Başak Yayınları: 138-141.
[1110] Ali Osman Tatlısu, Esmaü’l-Hüsna Şerhi, Başak Yayınları: 141-142.